Śladami Janosika w Wielkiej Fatrze

Lubię klimat takich miejscowości. A może powinnam napisać – wiosek. Gdy po pierwsze wizycie w barze, wiem, że rudowłosa właścicielka jest wiernym kibicem FC Barcelona, a w lokalu wciąż toczą się niespieszne rozmowy przy piwie o niedawnym finale Ligii Mistrzów. Gdy ta sama miłośniczka pewnego klubu, macha do nas przyjaźnie spotykając nas na ulicy. A mieszkańcy mijając  mnie na wieczornym spacerze, gdy fotografuję ich domy, pozdrawiają po słowacku. Właściwie to trafiłam tu przypadkiem. Planując kolejny wyjazd w Wielką Fatrę otworzyłam Google maps, powiększyłam i wybrałam maleńką wieś Blatnica (ok. 800 mieszkańców) na cel swojego kolejnego wyjazdu. Kilka maili i mamy pokój na długi majowo-czerwcowy weekend. Więcej o Blatnicy nie wiedziałam i nawet się tym nie interesowałam, bo przecież jechałam tam w góry i dla gór. Ale na miejscu okazało się, że sama wioska warta jest uwagi i spaceru.

Zamek, Janosik i niedźwiedzie

Zacznijmy od zabudowań. Wiele z nich to stare zabytkowe domy z charakterystycznymi drewnianymi bramami. Większość zadbana, odnowiona, pobielona. Choć znalazłam i takie, gdzie dach dawno się już zawalił, a wewnątrz rozpanoszyły pokrzywy, krzaki i drzewa. W najbliższej okolicy jest i zamek wybudowany pod koniec trzynastego wieku – dzisiaj już tylko romantyczne ruiny. W drodze na zamek mijamy tablicę ostrzegającą o niedźwiedziach (wiele tu takich) i kolejną informującą o Janosiku. Tym razem jednak mowa o filmie. Ale choć na dźwięk imienia Janosik widzę młodego Marka Perepeczko, który wcielił się w tę postać w serialu, to jednak zbójnik ten nie pochodził z Polski. I czas się z tym pogodzić. Janosik urodził się w Terchovej niedaleko Żyliny, u stóp Małej Fatry. Tutaj, w Wielkiej Fatrze powstał jednak pierwszy film o nim, nakręcony przez pochodzących właśnie z Blatnicy braci. Daniel Siakeľ i Jaroslav Siakeľ urodzili się tu pod koniec 19 wieku, ale na początku 20 wieku wyjechali do Ameryki. W rodzinne strony wrócili kilka lat później, po powstaniu firmy Tatra Fil Corporation. Film pod tytułem Janosik, hetman zbójnicki powstał w 1921 r., choć obaj bracia nie mieli doświadczenia w kręceniu pełnometrażowego filmu fabularnego. Premiera filmu odbyła się 25 listopada 1921 r. w Pradze, a w styczniu pokazano go w Żylinie. Później film zaginął, a odnaleziono go w Stanach Zjednoczonych w latach 50., w garażu producenta filmowego. W 1975 roku film o Janosiku został zrekonstruowany i udźwiękowiony, a dwadzieścia lat później wpisano go na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO.  Wędrując na Zamek czy Doliną Blatnicką mijamy kolejne miejsca, gdzie kręcono sceny do filmu.

O fabule tego filmu za filmweb: Ramy historii tworzy wizyta grupy turystów w górskim szałasie, gdzie baca opowiada legendę o Janosiku. W miarę upływu czasu i rozwoju historii kolejni słuchacze zmieniają się w postacie z legendy. Jest to pierwszy długometrażowy film słowacki, bardzo nowoczesny jak na tamte czasy, mimo że zrealizowany przez ekipę bez żadnego filmowego doświadczenia.

Janosik mógłby tu wciąż żyć

Górskie szałasy wciąż tu są, i wciąż mogłyby być miejscem, gdzie opowiada się legendę o Janosiku. I gdyby żył dzisiaj, z łatwością ukryłby się w tych lasach. Na przykład w drodze na Smrekov. Początek szlaku to szybki marsz Dolinami Blatnicką i Rakytovską. W sumie 7 km. Tu gdzie kończy się trasa rowerowa, szlak skręca w lewo i po krótkiej wędrówce i kilku bardziej stromych podejściach las robi się coraz gęstszy, a ścieżka coraz węższa. Do tego stopnia, że momentami mam ją co prawda pod stopami, ale przed sobą – ścianę z gałęzi, krzaków i pajęczych nici. Te nici, które przyklejają mi się do twarzy (nieprzyjemne uczucie, brr), to znak, że dziś przed nami nikt tędy nie szedł. Po drodze mijamy jeszcze miejsce, gdzie w 1944 roku podczas Słowackiego Powstania Narodowego pieczono chleb dla walczących powstańców. Gdy za Smrekovem wreszcie wychodzimy z lasu krajobraz zmienia się całkowicie. Tym razem zamiast lasu wkraczamy na łąki, na przełomie maja i czerwca kolorowe od kwiatów. Białych, żółtych, różowych… Pełnik europejski, zawilec narcyzowaty, niezapominajki, konwalie… i jeszcze wiele innych kwiatów, których nazw nie znam i nie znalazłam.

Wielka łąką w Wielkiej Fatrze

Wielka Fatra powyżej linii lasu to o tej porze roku jedna wielka łąka. To nie są znane z Bieszczad połoniny, ale barwny, pachnący i brzęczący owadami świat. I tak idąc przez te łąki mijamy niezbyt piękny wierzchołek Krížna z wysokim na ponad 50 metrów, stalowym masztem przekaźnika telekomunikacyjnego i tajemniczym wojskowym obiektem, otoczonym siatką. Mój zegarek z gpsem zaczyna tu lekko wariować, czas więc zdobyć najwyższy szczyt Wielkiej Fatry, na który rok temu nie weszliśmy z powodu ulewy PATRZ TUTAJ. Tym razem Ostredok osiągamy bez trudu i cieszymy się na szczycie ciszą, spokojem i samotnością. Co prawda zgodnie z planem powinniśmy zejść teraz z głównej grani zielonym szlakiem do Doliny Gaderskiej, ale tak tu pięknie i pusto, że postanawiamy jeszcze trochę trzymać się czerwonych znaczków. Schodzimy w stronę Suchego Wierchu z widokiem na Ploská i Borisov, który rok temu nie był dla nas gościnny. Wracamy po swoich śladach, żegnamy się z widokami aż po horyzont i ponownie schodzimy do lasu. Tu jeszcze pachnie czosnkiem niedźwiedzim, ale niżej przedzieramy się przez polany zarośnięte pokrzywami. I wszystko wskazuje na to, że tą ścieżką szeroką na dwie stopy rzadko ktoś chodzi. Na koniec jeszcze czeka nas bardzo długi marsz doliną, niestety zniszczoną przez wycinkę drzewa. Po kilku kilometrach marszu zaczyna się asfalt, który może cieszy spacerowiczów, rowerzystów i rolkarzy, ale nie mnie.

I znowu jestem prawie we Włoszech

To może nie moje ukochane Włochy, ale Belá-Dulice brzmi dla mnie bardzo po włosku. Tu zaczyna się nasz kolejna wycieczka. Początek to znowu szutrowa droga i mocno zniszczony szlak przez las. Gdy zaczynają się łąki przypominam sobie opis z przewodnika – szlak jest w tym miejscu słabo widoczny. Ot, brakuje drzew, na których można namalować znak. Co prawda jakaś rolnicza maszyna tędy przejechała, ale gdy trasa zaczyna schodzić w dół, wyjmuję mapę i intuicyjnie skręcam w lewo. I intuicja mnie nie zawodzi – po kilkuset metrach brnięcia przez trawy wypatruję słupek ze znakiem i w oddali charakterystyczny grzybek ze szlakowskazami. I znowu – las, łąka, las, strome podejście łąką i osiągamy Lysec. Zdecydowanie szybciej niż czasy podane na mapie i w terenie. Nie podobają mi się te chmury – chyba gdzieś tutaj pierwszy raz pada to zdanie. Ale przecież nie słychać żadnych ostrzegawczych pomruków, a wczoraj też zapowiadano burze i tam, gdzie my byliśmy ich nie było. Co prawda do jedynego tu schroniska górskiego mamy 5 godzin marszu (według mapy) i wiele w tym czasie może się zdarzyć. I w sumie zdarza. Pół godziny później burzowe grzmoty są już zdecydowanie zbyt blisko, a to tylko sprawia, że przyspieszamy kroku i na kolejnym odcinku na Mały Lysec „urywamy” kilkanaście minut. Tu także wchodzimy na czerwony szlak, na głównej grani Wielkiej Fatry – ten sam co wczoraj, ale kilka kilometrów dalej. Burza mruczy coraz częściej. raz z lewej, raz z prawej strony jakby nie mogła się zdecydować którędy nas ominąć. Co prawda jestem w lesie, a nie na otwartej przestrzeni, ale wolę by ta burza zaczęła się od nas oddalać. Mam nawet w głowie opracowany awaryjny plan. Kończy się jednak na kilkunastu minutach słabego deszczu, odrobinie strachu i bardzo szybkim marszu. Co szlakowskaz to trasa do schroniska skraca się o godzinę, a my pokonujemy kolejne odcinki dwa razy szybciej. Wreszcie znowu wychodzimy z lasu i przed nami rozpościera się widok na Borisova. Stąd już do schroniska całkiem blisko, ale czy tym razem wejście na szczyt będzie przyjemne? Szybki posiłek w schronisku i jednak ruszamy pod górę. Wejście na Borisov jest strome ale dzięki temu szybkie. Przy dobrej kondycji 40 minut wystarczy w obie strony. Po drodze jeszcze zachwycam się kwitnącą kosodrzewiną – jak się okaże to męskie kwiatostany. I znowu mijamy schronisko, lisa polującego w trawie, tabliczki ostrzegające przed niedźwiedziami i ruszmy w dół. Burza przyplątuje się znowu w okolicy Belianskiej Doliny. Tym razem zaklęcia nie wystarczą i trzeba wyjąć kurtkę. Pada i grzmi, grzmi, pada i świeci słońce. Wszystko paruje, można się ugotować pod tą kurtką. Zanim jednak dojdziemy do auta zdążymy wyschnąć więc w „naszej” wsi można się zatrzymać na smażony ser, placki ziemniaczane i zimne piwo. Mamy 1:1 w spotkaniach z burzą.

Skalna Fatra i jaskinia dla Janosika

To co najbliżej zostawiamy na koniec. Szlak zaczyna się i kończy w Blatnicy. Chodnik Janka Bojmira (na pamiątkę zasłużonego, słowackiego działacza turystycznego) doprowadza po godzinie do Jaskini Mažarnej, którą można zwiedzić w świetle czołówki. To jaskinia krasowa, a tak naprawdę ogromna sala, która stanowiła dawniej schronienie dla pasterzy, a w czasie II wojny światowej była wykorzystywana przez partyzantów. A może i wcześniej przez zbójców Janosika? Teraz niebieski szlak prowadzi stromo do góry, pośród malowniczych skał. Stąd zresztą nazwa tej części Wielkiej Fatry czyli Skalna Fatra. Przed nami dwa piękne szczyty – Tlstá (tłumaczona jako Tłusta) i Ostra. Za Tlstá wybieramy jednak zielony szlak, znowu pusty i po godzinie docieramy do żółtego szlaku. Tu dopiero widać nasz cel, czyli Ostrą w całej okazałości. Progami skalnymi, przez niewielkie skalne okno docieramy na szczyt. Stąd roztacza się widok na Tłustą. Krótka sesja i wśród odległych pomruków burzy zaczynamy schodzić w dół. 2:1 dla burzy. W Dolnie Blatnickiej jednak nas dopada, solidnie zlewa i zostawia po kilkudziesięciu minutach.

Wielka Fatra wiosną to przede wszystkim piękne widoki na ukwiecone łąki. To też puste szlaki – z wyjątkiem okolic jedynego schroniska. Więcej osób spotkaliśmy tylko na Ostrej – ale na to ma wpływ zdecydowanie krótka i łatwo dostępna, choć nie pozbawiona uroku trasa. To kolejne góry, które warto wpisać na listę obowiązkowych do zobaczenia. Zdecydowanie mniej popularne od wyższej ale z nazwy jednak małej – Małej Fatry. Poza Turčianskimi Teplicami, do których zresztą nie trafiliśmy (bo jednak wolimy góry od wody) i poza letnim, wakacyjnym sezonem – tłumów na szlakach nie trzeba się obawiać. A Janosika jakoś się jednak nie obawiam.

 

Reklamy

Podziel się swoimi wrażeniami

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s